Rośliny lecznicze - substancje w roślinach
Swoiste działanie niektórych roślin na organizm ludzki związane jest z obecnością w nich związków o dużej aktywności biologicznej, zwanych ogólnie substancjami czynnymi. Różnorodność substancji czynnych, występujących w roślinach leczniczych jest bardzo duża. W rozdziale niniejszym przedstawiono jedynie te związki, które najczęściej występują w omawianych w podręczniku roślinach. Pod względem budowy i składu chemicznego związki te są bardzo zróżnicowane. Znajdujemy wśród nich połączenia o prostej budowie łańcuchowej i aromatyczne związki pierścieniowe, związki składające się wyłącznie z atomów węgla oraz zawierające inne pierwiastki, jak: tlen, azot, siarkę. Ze względu na rolę i funkcje w życiowych procesach rośliny, zaliczano je do tzw. wtórnych produktów przemiany materii. Termin ten wprowadził do literatury Ćapek w 1922 r., określając tym mianem związki, które można wyprowadzić z połączeń podstawowych, za jakie uważano wówczas cukry, aminokwasy i kwasy tłuszczowe. Obecnie wiadomo, że wtórne produkty materii są uzależnione od przemiany podstawowej i z nią związane, i że przeprowadzenie ścisłego rozgraniczenia między obiema grupami jest prawie niemożliwe, niemniej termin ten jest stosowany również obecnie - Liickner (1969), Mothes i Schiitte (1969). W literaturze polskiej Blaim (1965) proponuje dla tej grupy związków nazwę ,,substancje swoiste". W większości stanowią one produkty końcowe, często typu ekskretów. W organizmie zwierzęcym końcowe produkty przemiany materii jako substancje zbędne bądź toksyczne są usuwane przez specjalne organy. Roślina natomiast ma wyłącznie metaboliczny system ekskrecji, a produkty jego są izolowane w wakuolach, ściankach komórkowych bądź specjalnych zbiornikach (gruczołki i przewody olejkowe, rurki mleczne). Zarówno wakuole, jak i inne zbiorniki są dobrze izolowane od plazmy komórkowej, gdyż ich zawartość jest zazwyczaj toksyczna dla żywej komórki. Chociaż swoiste substancje należą do końcowych produktów przemiany materii, ulegają one jednak przemianom, co występuje szczególnie wyraźnie w powiązaniu ze starzeniem się organizmu.
kosmetyki interakcja leków